Święta Bożego Narodzenia to czas, kiedy zapach świeżo upieczonych ciast unosi się w domach, cukierniach czy restauracjach, wprowadzając wszystkich w magiczną atmosferę. Pieczenie tradycyjnych bożonarodzeniowych ciast jest już rytuałem, a wybór różnorodnych smaków i rodzajów – od drożdżowych, przez biszkopty, makowce i serniki– sprawia, że każdy może znaleźć coś dla siebie. Cukiernictwo to nie tylko przyjemność, ale też spore wyzwanie. Przygotowując świąteczne wypieki warto zaopatrzyć się w profesjonalny sprzęt, który zapewni im najwyższą jakość. 

Kilka ciekawostek o świątecznych słodkich klasykach i ich pochodzeniu.

Makowiec – to ciasto, które najbardziej kojarzy się z wigilią. W zależności od regionu, nosi różne nazwy – makownik czy strucla. Jest to drożdżowe ciasto zawijane masą makową z bakaliami, chociaż zdarza się też masa makowa położona na biszkopcie. Świąteczny makowiec powinien mieć cienką warstwę ciasta i sporą ilość masy oraz skórkę pomarańczową i migdały.

Ciasto biszkoptowe to podstawa wielu ciast: owocowych, bakaliowych, kremowych, czy tortów, przygotowywanych również podczas świąt. Jest to rodzaj delikatnego ciasta na bazie jaj, cukru i mąki pszennej.

Historii co do jego powstania jest kilka. Jedna mówi, że przepis powstał w hiszpańskim klasztorze żeńskim Mosteiro de Santa Maria de Coz. Inna głosi, że przepis w połowie XVIII w. do Europy przywiózł genueński kucharz w prezencie Królowi Hiszpanii. 
W każdym razie, ciasto swoją nazwę wzięło od dwóch łacińskich słów- bis coctus, czyli dwa razy gotowany (współcześnie mówi się, że pieczony). 

 

Sernik – to chyba najpopularniejsze i najbardziej ulubione ciasto na całym świecie. Ponoć przygotowywane było już w starożytności podczas świąt religijnych oraz igrzysk olimpijskich, podkreślając tym samym wyjątkowość danego wydarzenia. Pierwszy zachowany przepis pochodzi z 230 r. n. e., a umieścił go grecki pisarz Atenajos z Naukratis, w swoim dziele “Deipnosophistae”. Była to praca składająca się z piętnastu ksiąg o tematyce kulinarnej.

W starożytnym Rzymie o serniku wspomniał natomiast Katon Starszy w dziele „De re rustica”.  Ów sernik było to ciasto z pokruszonym serem, mąką, jajami oraz miodem. Uformowany z tych składników placek, nazywany był libium, był pieczony w glinianym naczyniu i podawany podczas obrzędów religijnych.

W Cesarstwie Rzymskim sernik stał się coraz bardziej popularny, a ciasto zaczęto wzbogacać o nowe, głównie lokalne produkty – np. suszone winogrona - czyli rodzynki.

Na dworze Króla Henryka VIII z kolei ser krojono na małe kawałki i moczono w mleku przez trzy godziny, po odcedzeniu dodawano do niego jajka, cukier oraz masło uzyskując finalnie słodki deser.

W Polsce sernik pojawił się za czasów Jana III Sobieskiego – zwycięzcy bitwy pod Wiedniem, stąd też wzięła się nazwa - sernik po wiedeńsku.

Nasi rodzimi, krakowscy cukiernicy zmodyfikowali przepis, dekorując ciasto kraciastą polewą, dzięki temu pojawiły się jego nowe odmiany serniki krakowski lub królewski.

 

I wreszcie – rdzennie polskie i najbardziej tradycyjne z bożonarodzeniowych ciast – czyli piernik. Jego nazwa pochodzi od staropolskiego słowa „pierny”, czyli pieprzny. Wzięło się to od intensywnych przypraw, którymi było (i dalej jest) przyprawiane ciasto - cynamonu, kardamonu, imbiru, goździków, gałki muszkatołowej, czarnego pieprzu, ziela angielskiego i anyżu.

Najstarszy zachowany przepis na wypiek piernika znajduje się w książce kucharskiej „Compendium medicum auctum”, co sugeruje, że dawno temu, piernik był traktowany jako ciasto lecznicze. 
Odmianą ciasta piernikowego są pierniczki, teraz będące wręcz symbolem Świąt Bożego Narodzenia. Pieczenie tych piernikowych ciasteczek stało się powszechną bożonarodzeniową tradycją, a różnorodność ich kształtów i rodzajów zdobień należy już tylko od inwencji cukierników – zarówno tych profesjonalnych, jak i amatorów, a szczególnie – dzieci.

 

Kluczem do sukcesu w pieczeniu ciast, jest odpowiednio dobrany sprzęt, który ułatwi, ale także umili czas pracy w kuchni. Oto kilka propozycji z oferty HENDI.

Robot planetarny to moc i precyzja w jednym. Jego wszechstronność sprawia, że doskonale nadaje się do wyrobienia ciasta na biszkopty, serniki czy makowce. Dzięki różnym końcówkom i regulacją prędkości umożliwia precyzyjne mieszanie i wyrabianie składników, co ma istotne znaczenie dla konstrukcji i struktury ciasta. Wmontowana waga dokładnie odmierza ilość wymaganych składników. Idealnie ubija białkową pianę, krem lub bitą śmietanę. Robot ułatwia pracę i przyspiesza produkcję, jest niezbędnym urządzaniem w każdej kuchni i cukierni, a w tej ostatniej szczególnie polecany jest Blackbolt mikser planetarny HENDI.

Istotną rolę podczas przygotowywania wypieków spełnia oczywiście piec, w którym ciasta i ciastka są wypiekane. Dla każdego rodzaju ciasta istotne jest utrzymanie właściwej temperatury pieca. Drożdżowe ciasta potrzebują niższych temperatur, biszkopty wymagają dokładnie określonego stopnia ciepła, a serniki z kolei najlepiej rozwijają smak w umiarkowanym piekarniku. Nowoczesne piece konwekcyjne są wyposażone w różnorodne programy, które ułatwiają pieczenie. Funkcje takie jak termoobieg, pozwalają dostosować proces pieczenia do konkretnego rodzaju ciasta.

Po upieczeniu ciast warto używać rękawic ochronnych podczas ich wyjmowania z pieca. To nie tylko zapewnia bezpieczeństwo, ale także ułatwienie w obsłudze gorących blach, form i foremek.

By ciasto było idealnie cienkie i by upieczone kruche ciasteczka czy pierniczki też takie właśnie były, należy je wałkować odpowiednim wałkiem. Najbardziej popularne są wałki drewniane; jednak należy pamiętać, by przed ich użyciem oprószyć je mąką, by ciasto nie przywierało do powierzchni wałka. Inną, doskonałą opcją są wałki ze stali nierdzewnej. Zapobiegają one przywieraniu ciasta do powierzchni wałka, a dzięki odpowiedniej wadze, łatwiej wałkuje się nimi ciasto.

Wybierak do ciasta - to sprzęt ułatwiający wyciąganie najczęściej płynnej masy z kielicha lub misy do metalowej formy.  Jego forma, odpowiednie krawędzie oraz elastyczność powoduje, że nie ma ubytków podczas przekładania ciasta. Obecnie popularne są wybieraki silikonowe, ale w ofercie HENDI znajdują się również bardziej tradycyjne drewniane lub plastikowe.

Ciasta piecze się w formach, blachach i rantach o różnorodnych kształtach. Mogą one być silikonowe lub ze stali nierdzewnej, ale zawsze powinny mieć odpowiednie atesty, które gwarantują, że są odporne na wysoką temperaturę, a podczas pieczenia nie dojdzie do ich pęknięcia lub rozerwania. Po wyjęciu ciasta z pieca formy powinny z łatwością się zdejmować.

Ciśnieniowy spryskiwacz do żywności HENDI 1,5 l służy do równomiernego rozpylania produktu na ciasto lub gotowy wypiek. Można nim aplikować aromaty np. olejki pomarańczowe lub migdałowe oraz inne dodatki spożywcze. Idealnie natłuszcza też formy i blachy piekarnicze, zapobiegając przypaleniu lub przywieraniu ciasta podczas pieczenia. Jest niezwykle funkcjonalny i wygodny w użyciu.

Zdobienia na ciastkach, tortach czy pierniczkach z łatwością można zrobić wykorzystując do tego worki do szprycowania. A dobierając odpowiednie – różnorodne jeśli chodzi o kształt, wielkość czy grubość -  końcówki do rękawów, uzyskać można nawet najbardziej finezyjne wzory i ornamenty na wypiekach.

Zdobycie wiedzy o sprzęcie gastronomicznym, precyzyjne przygotowanie ciasta i odpowiednie wykorzystanie pieca to klucz do osiągnięcia perfekcji w świecie bożonarodzeniowego cukiernictwa.